ไขมัน หรือ คลอเลสเตอรอล อะไรคือ ผู้ร้ายตัวจริง?

คนส่วนใหญ่มักเข้าใจผิดว่า ไขมัน โดยเฉพาะคลอเลสเตอรอล เป็นสาเหตุที่ทำให้เราอ้วนเพิ่มขึ้น จึงได้จำกัด หรืองดอาหารที่มีไขมัน หรือมีคลอเลสเตอรอล ทั้งที่ในความเป็นจริงแล้วไขมันในอาหารก็มีทั้งไขมันดี และไขมันเลว ถ้าเราได้ทำความรู้จักกับไขมันในอาหารมากขึ้น เราก็สามารถที่จะเลือกทานนไขมันในปริมาณที่เหมาะสมและไม่ทำให้อ้วนได้

ไขมัน มีประโยชน์ช่วยให้ร่างกายดูดซึม วิตามิน เอ ดี อี และ เค มีกรดไขมันไม่อิ่มตัวที่จำเป็นสำหรับผิวหนัง และกลไกควบคุมการทำงานต่าง ๆ และเพิ่มรสชาติอาหาร ไขมันแบ่งได้เป็น 3 ประเภท ได้แก่

1. ไขมันชนิดอิ่มตัว (Saturated fat) พบใน นม เนย ไขมันสัตว์ น้ำมันมะพร้าว และน้ำมันปาล์ม ส่วนใหญ่จะเป็นไขที่อุณหภูมิห้อง ไขมันชนิดนี้ควรทานในปริมาณที่น้อย เพราะถ้าทานมากเกินไปจะเพิ่มระดับคอเลสตรอรอลในเลือดและความเสี่ยงต่อการเป็นโรคหัวใจ
2. ไขมันชนิดไม่อิ่มตัว (Unsaturated fat) ส่วนใหญ่เป็นของเหลวที่อุณหภูมิห้อง แบ่งย่อยได้เป็น 2 ประเภท คือ
      1. ไขมันไม่อิ่มตัวเชิงเดี่ยว (MUFA, Monounsaturated fat) เช่น น้ำมันมะกอก น้ำมันรำข้าว น้ำมัน canola และน้ำมันถั่วลิสง
      2. ไขมันไม่อิ่มตัวเชิงซ้อน (PUFA, Polyunsaturated fat) เช่น น้ำมันถั่วเหลือง น้ำมันข้าวโพด น้ำมันดอกทานตะวัน น้ำมันดอกคำฝอย เป็นต้น

ไขมันชนิดไม่อิ่มตัวมีกรดไขมันที่ร่างกายไม่สามารถสร้างขึ้นเองได้เรียกว่า กรดไขมันจำเป็นมี 2 กลุ่ม คือ กลุ่ม โอเมก้า-3 (n-3) ได้จากกรดไลโนเลนิก พบในน้ำมันพืชบางชนิดเช่น น้ำมันถั่วเหลือง และปลาที่มีมันมาก เช่นปลาซาร์ดีน ปลาแซลมอน ปลาทูน่า ปลาจะละเม็ด ปลาช่อน ปลาสำลี ฯลฯ ร่างกายต้องการกรดไขมันโอเมก้า-3 วันละ 1-2 กรัม ซึ่งหาได้จากน้ำมันถั่วเหลือง 1-2 ช้อนชา สามารถป้องกันการเกิดลิ่มเลือดในหลอดเลือด และรักษาโรคหัวใจ และ กลุ่ม โอเมก้า-6 (n-6) ได้จากกรดไลโนเลอิก พบในน้ำมันพืช เช่น น้ำมันคำฝอย น้ำมันทานตะวัน กรดไขมันโอเมก้า-6 ร่างกายต้องการวันละ 4 กรัม (เท่ากับได้จากน้ำมันทานตะวัน 2 ช้อนชา)

การทานไขมันไม่อิ่มตัวที่มีอยู่ตามธรรมชาติทั้งชนิดตำแหน่งเดียว เช่น จากน้ำมันมะกอกและชนิดหลายตำแหน่ง เช่น จากน้ำมันทานตะวัน จะช่วยลดระดับคอเลสเตอรอลในเลือด นอกจากนี้ไขมันชนิดไม่อิ่มตัวยังเป็นแหล่งของวิตามินอี ซึ่งอาจช่วยป้องกันโรคหัวใจและภาวะผนังหลอดเลือดแข็งอีกด้วย

3. ไขมันทรานส์ (Trans fat) เป็นไขมันที่เติมโมเลกุลของไฮโดรเจน โดยกระบวนการทางวิทยาศาสตร์เป็นการทำให้ไขมันไม่อิ่มตัว กลายเป็นไขมันอิ่มตัวสามารถเก็บไว้ได้นานๆ แต่เป็นอันตรายต่อสุขภาพคือ ทำให้ระดับ Cholesterol ในเลือดสูงได้ ซึ่ง ได้แก่ เนยแท่ง มาร์การีน เนยถั่ว รวมถึงน้ำมันที่ใช้ทอดอาหารซ้ำ อาหารฟาสต์ฟู๊ด การทานไขมันชนิดนี้ในปริมาณมากๆจะเพิ่มโอกาสในการเกิดโรคหัวใจมากขึ้น

คำแนะนำการบริโภคไขมันชนิดต่างๆต่อร่างกาย

คลอเลสเตอรอล มีลักษณะคล้ายแว็กช์เป็นสารที่มีลักษณะคล้ายไขมัน ซึ่งเราจะพบคลอเลสเตอรอลได้ในทุกเซลล์ของร่างกาย ปกติคลอเลสเตอรอลร่างกายได้รับมาจาก 2 แหล่ง คือร่างกายสร้างขึ้นเองและได้รับจากอาหาร ร่างกายเราต้องการคลอเลสตอรอลเพื่อให้การทำงานของเซลล์ต่างๆ และร่างกายทำงานได้อย่างปกติ ทำให้ผิวหนังชุ่มชื้น มีน้ำมีนวล ร่างกายใช้คอเลสเตอรอลในการผลิตฮอร์โมน วิตามินดีและสารบางอย่างที่ช่วยให้ร่างกายย่อยอาหารดีขึ้น เช่น กรดน้ำดี เพื่อช่วยในการย่อยไขมัน

เลือดมีลักษณะเป็นน้ำ ส่วนคลอเลสเตอรอลจะคล้ายไขมัน ดังนั้นจึงเหมือนน้ำกับน้ำมันที่ไม่สามารถผสมรวมกันได้ และเพื่อให้คลอเลสเตอรอลขนส่งทางกระแสเลือดได้ คลอเลสเตอรอลจะถูกขนส่งอยู่ในรูปไลโปโปรตีน ซึ่งไลโปโปรตีนนี้จะประกอบด้วยไขมันอยู่ด้านในและโปรตีนจะอยู่ด้านนอก ร่างกายมีไลโปโปรตีน 2 ชนิด ขนส่งคลอเลสเตอรอล คือ
Low density lipoprotein (LDL) หรือ เรียกว่า คลอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี การที่ร่างกายมีคลอเลสเตอรอลชนิดนี้อยู่สูงจะทำให้เกิดการสะสมของคลอเลเตอรอลที่เส้นเลือดหัวใจ ทำให้เกิดเส้นเลือดหัวใจตีบตันได้
High density lipoprotein (HDL) หรือ เรียกว่า คลอเลสเตอรอลชนิดดี โดยคลอเลสเตอรอลชนิดนี้จะขนส่งคลอเลสเตอรอลจากส่วนต่างๆ ของร่างกายกลับมาที่ตับโดยตับจะเป็นอวัยวะที่กำจัดคลอเลสเตอรอลส่วนเกินของร่างกาย การมีระดับคลอเลสเตอรอลชนิดดีสูงจะช่วยลดความเสี่ยงของโรคเส้นเลือดหัวใจตีบตันได้

อาจกล่าวได้ว่าHDL ยิ่งสูงเท่าไหร่ยิ่งดีต่อร่างกาย วิธีเพิ่ม HDL หรือคลอเลสเตอรอลชนิดดี คือ การออกกำลังกาย การหลีกเลี่ยงภาวะเครียด จะช่วยให้ร่างกายสร้าง HDL เพิ่มขึ้น และวิธีลดคลอเลสเตอรอลชนิดไม่ดี คือ การรับประทานผักและใยอาหาร จะช่วยดูดซึมคลอเรสเตอรอลชนิดไม่ดีออกมา

ชนิดของไขมันต่อระดับคลอเลสเตอรอลในเลือด

จีระภา  คล้ายเพ็ชร
นักโภชนาการ ไคโรเมด สหคลินิก

สนับสนุนข้อมูลโดย ไคโรเมด สหคลินิก (CHIROMED CLINIC)
ศูนย์ให้คำปรึกษาการรักษาโรคปวดหลัง
ค้นหาข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ www.chiromedbangkok.com
สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติม โทร 02-713-6745-6
7 กรกฎาคม 2553